Jeszcze o Jesieni.

 O żadnej porze roku nie powstało tyle pięknej poezji, ale też żadna pora roku nie ma  w sobie tyle nostalgii, smutku, piękna i powagi. 

Z tej obfitości wierszy jesiennych wybralam kilka kierując się głównie moim jesiennym nastrojem. 

POŻEGNANIE  JESIENI -  MARIAN  GAWALEWICZ.

Żegnajcie jaskółki!.. czas bliski rozstania,

Daleko do celu, daleko —
Już jesień was z letniej gościny wygania,
Więc lećcie pod Bożą opieką!...

Przed wami pustynie, i morza, i góry —
Spoczynek nie rychło was czeka.
Żegnajcie jaskółki, pieszczochy natury,
Skrzydlata ty dróżbo człowieka!

Tu zima wnet spadnie, i śniegi, i grudnie,
I ciężkie się chmury przywloką —
Tam niebo jaśniejsze, cieplejsze południe
I słońce weselsze ma oko..

..
Tu jakby wpatrzone wciąż w ziemską niedolę,
Pod rzęsą łzę miało rok cały,
I chmurę zadumy posępnej na czole —
A uśmiech, jak z musu, niestały...

.
Wy lećcie swobodne! — nam strzecha rodzima
Wystarcza za nieba lazury —
U ognisk domowych nie straszy nas zima,
Ni wicher z północy ponury.

I chociaż się niebo nad nami zachmurzy,
Choć śniegi świat w koło zawieją —
My strzechy pilnujem od wichru i burzy —
I krzepim się wiosny nadzieją.

Więc lećcie spokojne o gniazda tu wasze —
Z powrotem będziemy wam radzi,
Gdy, wiosnę przynosząc, spadniecie w poddasze —
A teraz.... niech Pan Bóg prowadzi! 

Marian Gawalewicz

JESIEŃ -  HENRYK  ZBIERZCHOWSKI

Patrzę, jak liście pierwszy mróz rumieni

I toń błękitu jak chusta pobladła.

Jesień jest we mnie i jam jest w jesieni,

Bo przenikamy się jak dwa zwierciadła.

I w duszy mojej jest to samo złoto

Pól, całowanych promieniami słońca

I ta tęsknota wieczna za tęsknotą,

Która się włóczy po dalach bez końca.

I w sercu mojem jest zaduma ciszy,

Która dobywa każdy szmer z ukrycia,

Każdego listka opadanie słyszy

Na niegdyś bujnym drzewie mego życia

I chociaż stroję się w złota przepychy,

Choć tonę w słońca ostatniej powodzi,

Jest w moich oczach jakiś smutek cichy,

Który się żegna z wszystkim, co odchodzi.

Patrzę na życie swe po tamtej stronie,

Z każdą minioną rozmawiam godziną

I po mej duszy bladym nieboskłonie

Obłoki wspomnień płyną, płyną, płyną.. 

Henryk Zbierzchowski.

W JESIENI -  KAZIMIERZ PRZERWA-TETMAJER

O cicha, mglista, o smutna jesieni!

Już w duszę czar twój dziwny, senny spływa,

przychodzą chmary zapomnianych cieni,

tęsknota wiedzie je smutna i tkliwa,

ileż miłości, och, ileż kochania

umarła przeszłość z naszych serc pochłania,

z naszych serc biednych, z naszych serc bezdeni...

Zamykam oczy... Blade ciche cienie

suną się w liści posępnym szeleście -

jak obłok światło: niesie je wspomnienie...

O dni umarłe! o dni! gdzież jesteście?...

co pozostało po was?... Ach! daleko,

daleko kędyś toczycie się rzeką

szarą i mętną w głąb puszcz i w milczenie... 

Kazimierz Przerwa Tetmajer.

DZIEŃ JESIENNY - RAINER MARIA  RILKE

Panie: już dość. Upalnie było latem.

Więc na słoneczny zegar połóż cień.

Wysmagaj pola wichrami, jak batem.

Owocom bladym każ wypełnić miąższ.

Daruj im jeszcze choć dwa dni gorące,

Niechaj dojrzeją obrócone w słońce.

Ostatnią słodycz w winnym gronie zwiąż.

Kto teraz domu nie ma, zbudować nie zdąży.

Kto dzisiaj jest samotny, długi czas nim będzie,

Będzie czuwał, pracował, szukał czegoś wszędzie

I będzie niespokojnie po alejach krążył,

Jak liść porwany wichrem w obłąkanym pędzie.

Rainer Maria Rilke

Tłum. :Zenon Waśniewski 

Przy tym werszu zatrzymałam się dłużej..... wiersz był wiele razy tłumaczony. Przy czym tłumaczenia były oddalone od oryginału, wprawdzie nieznacznie i głównie by jak najwierniej oddać i odczytać główną myśl  utworu." 

Tłumaczyli go oprocz prezentowanego przeze mnie - Zenona Waśniewskiego m.in - znani - Artur Sandauer, Tomasz Jastrun i kilku innych nieznanych.

Najbardziej podobało mi się tłumaczenie  Artura Sandauera.... myślę, że jest ono najbliższe oryginałowi, choć to mógłby potwierdzic tylko sam autor. 

Przytoczę je tutaj dla porównania:

Dzień jesieni

 

Panie: już pora. Wielkie było lato,

Cieniom zegarów pozwól – niech się dłużą

i po obszarach pozwól hulać burzom.

Owocom każ dopełnić się, a jeśli

potrzeba, daj im ze dwa dni gorętsze.

Do dojrzałości nakłoń je i ześlij

słodycz ostatnią w ciężkie wina wnętrze.

Kto teraz domu nie ma, już go nie zdobędzie.

Kto jest samotny, ten zostanie sam.

Czuwać i czytać, listy pisać będzie

długie i po alejach – tam i sam –

błąkać się w liści niespokojnym pędzie.

 

tłum. Artur Sandauer

Jan Brzechwa - Ręce i nogi

Każdy koń ma cztery nogi,

Ale kto z uczonych wie
Czemu cztery, a nie dwie?
Struś nogami biega dwiema,

A wąż nawet jednej nie ma,
Gdyby jedną nogę miał,
Czyby szedł, czy pędził w cwał?
Taki kangur, rzec by można,

To istota czworonożna,
Ale gdy go puścić w ruch,
Nóg używa tylko dwóch.
Ma dwie nogi każdy bociek,

Ale kto z uczonych dociekł,
Czemu każdy bociek w mig
Jedną nogę chować zwykł?
Obliczono, że stonoga

Ma sto nóg, lecz ta nieboga
Wolniej biegłaby niż kret,
Gdyby kret piechotą szedł.
Kiedy ślimak rusza w drogę,

Ma podobno jedną nogę.
Czy to noga? Chyba nie.
Może ktoś pouczy mnie.
Małpa nie ma nóg, lecz ręce,

Obliczyłem je naprędce,
Cztery ręce ma, nie dwie,
I dlatego tak się zwie.
Co jest lepsze? Ręce cztery?

Cztery nogi? Będę szczery
I otwarcie wyznam wam:
Chcę mieć to, co właśnie mam.
Ręka prawa, ręka lewa,

Człowiek innych rąk nie miewa.
Noga lewa, prawa tuż,
No i dość, wystarczy już.
Mam dwie nogi i dwie ręce,

Wcale nie chciałbym mieć więcej,
Bo określa właśnie to,
Co jest co, i kto jest kto.
Stąd wiadomo, żem nie krowa,

Żem nie kret, nie sowa płowa,
Żem nie wąż, nie  kot, nie bóbr,
Nie stonoga i nie żubr.
Stąd się właśnie pewność bierze,
Że nie jestem  ptak ni  zwierzę,

Tylko człowiek, starszy pan,

Który zwie się - Brzechwa Jan.

Ryszard Mierzejewski - Czarno-białe fotografie

czarno białe
fotografie sprzed lat pokazują
zapomniany
w czasie nie teraźniejszym
odchodzący świat

tamten był inny kolorowy

we wszystkich

odcieniach tęczy na niebie

poza tym

pięknie pachniał

ten

który widzę na zdjęciach

jest szary i smutny

a smutek w ogóle

nie pachnie

czarno białe fotografie

nucą cicho

melodie z mojej młodości

zagubiły

tylko ich rytm i tempo

słabną

coraz bardziej

jak ja

próbujący w swej niedoskonałości

przywrócić im wielobarwne

i pachnące wiosną

życie

dzisiaj

mogę tylko siedzieć w jesieni

otulony

i wpatrywać się w czarno

białe fotografie

MOJA NEDZIELNA KARTKA Z KALENDARZA

Krzysztof Kamil Baczyńśki - Pisz do mnie listy

Pisz do mnie listy

srebrem potoków

na srebrnoźółtych kartach pól,

pisz do mnie listy

górskim poświstem;

napisz mi, droga, kwiatów ból.

W chmurnej otchłani skały płaczą.

Na górskiej grani

słońca krwią

napisz mi, droga,

napisz na nich,

gdzie słońca myśli twoich są... 

  Krzysztof Kamil Baczyński. 

Franciszka Arnsztajnowa - Jesienią

Wiosno, gdzieś się podziała? Łąko, lesie, błonie,

Gdzie wasze złoto, szkarłat, szmaragdy, bławaty?
Ogrodzie, gdzie twe lilie, gdzie jaśminu kwiaty?
Serce, gdzie żar miłości, co gorzał w twym łonie?
 
Nim słońce zajdzie... patrz, już na zachodzie płonie,
Luba, raz jeszcze białe, powiewne włóż szaty,
Dłoń swą drobną złóż w mojej, jak ongi, przed laty.
Róże mrą... ja ostatnią uwieńczę twe skronie.

O lipo, przyjaciółko! jak za dni młodości
U stóp twoich siądziemy, może znów zanuci
Jaki ptak nam pieśń rzewną i wiosna zagości
W naszych sercach, i miłość... Lipo, powiedz, wróci?
 

O powiedz!... Wiatr gałęzie poruszył lipowe
I garść liści pożółkłych rzucił mi na głowę.

Franciszka Arnsztajnowa.

 

Józef Baran - Więcej uczucia

więcej uczucia
dla drobnej chwili
niech napełni cię sobą pochłonie
nachyl się tylko
nad jej źródełkiem
zaczerpnij w dłonie

wstrzymaj życie
niebieskich chwil
szalone obroty
przejrzyj się
w kropli ciszy
nie nazywaj tego
pustym przelotem

spowolnij życie
naciesz się tym co jest
otwórz oczy
to może jedyna wieczność
którą przeoczysz.
bo mijamy chwile
biegnąc ślepo przed siebie
i
 one nas potrącą odbiegną
nie przygarną w potrzebie.

Józef Baran

Góralska poezja.

 

MOJA NIEDZIELNA KARTKA Z KALENDARZA.

 

MŁODOŚĆ.

Leopold Staff

MŁODOŚĆ.

 

Szara, wielka kamienica,

Pokój, dywan, koń drewniany,

Z okien: wozy, tłum, ulica,

Raj podwórza zakazany.

Barwne książki z obrazkami,

Jawa w śnie i sen wśród jawy,

Strych, co jak głąb kniei mami,

Strach, przygody i wyprawy.

Nagle błysk, zaduma, drgnięcie,

Starej księgi jakaś karta,

Podejrzenie, brwi ściągnięcie,

Ciekawości rdza niestarta.

Gdzieś na świat wybita szyba,

Dreszcz, niepokój przedwiosenny,

Wiew odwilży... Może... chyba...

Czemu?... Znak pytania plenny.

Potem wylot z miejskiej cieśni,

Wieś, sad w kwiecie, stosy wierszy,

Sen, co drugi raz się nie śni,

Miłość, pocałunek pierwszy.

Zawrót głowy, słońce-chmura,

Deszcz-pogoda, kwiecień życia,

Serce jasne - twarz ponura,

Droga w kwiatach - gest rozbicia.

Pierwsza szczypta bólu, błota,

Gdzieś nieznaczna rysa w murze,

Cierń, krzyk duszy, łza, tęsknota,

Wolność, nowy świat, podróże.

Widnokręgi, krajobrazy,

Sztuka, piękno, wir zawrotny.

Upojenie, ludzie... skazy,

Myśl i pierwszy dzień samotny.

Cisza: znak niezrozumiany,

Bunt, gniew, przewrót, przełom, żmije...

Skąd te blizny? Skąd te rany?...

I godzina męska bije.

Już? Tak prędko? Co to było?

Coś strwonione? Pierzchło skrycie?

Czy się młodość swą przeżyło?

Ach, więc to już było... życie?

Leopold Staff.

Samuel Ullman 

MŁODOŚĆ

 

Młodość jest nie tylko okresem w życiu,

jest stanem ducha, wyrazem woli,

jakością wyobraźni, siłą emocji,

zwycięstwem odwagi nad nieśmiałością,

smaku przygody nad umiłowaniem przyrody.

Nie zostaje się starym po przeżyciu pewnej liczby lat:

zostaje sie starym, gdyż porzuciło się swój ideał.

Lata marszczą skórę,

odrzucenie ideału marszczy duszę.

 

Młodym jest ten, kto się dziwi i zachwyca.

Pyta się, jak nienasycone dziecko: a potem?

Stawia czoło zdarzeniom i znajduje radość w grze życia.

 

Jesteś tak młody jak twoja wiara.

Tak stary jak twoje zwątpienie.

Tak młody jak twoja ufność w siebie.

Tak młody jak twoja nadzieja.

Tak stary jak znużenie.

 

Jesteś młody tak długo, jak długo jesteś wrażliwy.

Wrażliwy na to, co piękne, dobre i wielkie.

Wrażliwy na przesłania przyrody, człowieka i nieskończoności.

 

Jeśli pewnego dnia twoje serce ugryzie pesymizm

i zacznie je trawić cynizm,

niech dobry Bóg ma w opiece twoją duszę starca. 

Samuel Ullman.

Wisława Szymborska - Dzieci epoki

Jesteśmy dziećmi epoki,

epoka jest polityczna.
Wszystkie twoje, nasze, wasze
dzienne sprawy, nocne sprawy
to są sprawy polityczne.

Chcesz czy nie chcesz,
twoje geny mają przyszłość polityczną,
skóra odcień polityczny,
oczy aspekt polityczny.

O czym mówisz, ma rezonans,
o czym milczysz, ma wzmowę
tak czy owak polityczną.

Nawet idąc borem lasem
stawiasz kroki polityczne
na podłożu politycznym.

Wiersze apolityczne też są polityczne,

a w górze świeci księżyc,

obiekt już nie księżycowy.

Być albo nie być, oto jest pytanie.
Jakie pytanie, odpowiedz kochanie.
Pytanie polityczne.

Nie musisz nawet być istotą ludzką,
by zyskać na znaczeniu politycznym.

Wystarczy, żebyś był ropą naftową,
paszą treściwą czy surowcem wtórnym.
Albo I stołem obrad, o którego kształt
spierano się miesiącami
przy jakim pertraktować o życiu i śmierci,
okrągłym czy kwadratowym.

Tymczasem ginęli ludzie,
zdychały zwierzęta,
płonęły domy
i dziczały pola
jak w epokach zamierzchłych
i mniej politycznych.

Wisława Szymborska.
 

Adam Zagajewski "Uchodźcy"

Zgarbieni pod ciężarem, który niekiedy

jest widoczny, a niekiedy nie,
brną w błocie albo w piasku pustyni,
pochyleni, głodni,
małomówni mężczyźni w grubych kaftanach,
ubrani na wszystkie cztery pory roku,

stare kobiety o pomiętych twarzach,
niosące coś, co jest niemowlęciem, lampą
– pamiątkową – albo ostatnim bochenkiem chleba.

To może być Bośnia dzisiaj,
Polska we wrześniu 39, Francja –
osiem miesięcy później, Turyngia w 45,
Somalia lub Afganistan, Egipt.

Zawsze jest wóz, albo przynajmniej wózek,
wypełniony skarbami (pierzyna, srebrny kubek
i szybko ulatniający się zapach domu),

samochód bez benzyny, porzucony w rowie,
koń (będzie zdradzony), śnieg, dużo śniegu,
za dużo śniegu, za dużo słońca, za dużo deszczu,

i to charakterystyczne pochylenie,
jakby w stronę innej, lepszej planety,
mającej mniej ambitnych generałów,
mniej armat, mniej śniegu, mniej wiatru,
mniej Historii (niestety, takiej planety
nie ma, jest tylko pochylenie).

Powłócząc nogami,
idą powoli, bardzo powoli
do kraju nigdzie,
do miasta nikt
nad rzeką nigdy. 

MOJA NIEDZIELNA KARTKA Z KALENDARZA.

 

Jeżeli (List do syna)

/ Rudyard Kipling /

Jeżeli spokój zachowasz, choćby go stracili

Ubodzy duchem, ciebie oskarżając;

Jeżeli wierzysz w siebie, gdy inni zwątpili,

Na ich niepewność jednak pozwalając.

Jeżeli czekać zdołasz, nie czując zmęczenia,

Samemu nie kłamiesz, chociaż fałsz panuje,

Lub nienawiścią otoczon, nie dasz jej wstąpienia,

Lecz mędrca świętego pozy nie przyjmujesz.

Jeżeli masz marzenia, nie czyniąc ich panem,

Jeżeli myśląc, celem nie czynisz myślenia,

Jeżeli triumf i porażkę w życiu napotkane

Jednako przyjmujesz oba te złudzenia.

Jeżeli zniesiesz, aby z twoich ust

Dla głupców pułapkę łotrzy tworzyli,

Lub gmach swego życia, co runął w nów,

Bez słowa skargi wznieść będziesz miał siły.

Jeżeli zbierzesz, coś w życiu swym zdobył,

I na jedną kartę wszystko to postawisz,

I przegrasz, i zaczniesz wieść żywot nowy,

A żal po tej stracie nie będzie cię trawić.

Jeżeli zmusisz, choć ich już nie stanie,

Serce, hart ducha, aby ci służyły,

A gdy się wypalisz, Wola twa zostanie

I Wola ta powie ci: „Wstań! Zbierz siły!”

Jeżeli pokory zniszczyć nie zdoła tłumu obecność,

Pychy nie czujesz, z królem rozmawiając,

Jeżeli nie zrani cię wrogów ni przyjaciół niecność,

I ludzi cenisz, żadnego nie wyróżniając.

Jeżeli zdołasz każdą chwilę istnienia

Wypełnić życiem, jakby była wiekiem,

Twoja jest ziemia i wszystkie jej stworzenia

I – mój synu – będziesz prawdziwym człowiekiem

Rudyard Kipling.

Jonasz Kofta ..... "Wyspa"

 Kiedy się szumem, tłumem, gwarem

Ludzkie skupiska ustokrotnią
Najdroższym na świecie towarem
Będzie samotność

Tęsknotą ciszy uciekamy

W bezludność wyspy, słońce południa
Lecz kiedy na niej zamieszkamy
Wyspa przestanie być bezludna

Przybędzie z nami trud i strach
Niewola dnia, historii schemat
Jak pięknie wiatr układa piach

Tam gdzie nas nie ma

 Jonasz Kofta .

Jonasz Kofta..... Jej portret

 

Dante Gabriel Rossetti, Lady Lilith

Naprawdę jaka jesteś
Nie wie nikt
Bo tego nie wiesz
Nawet sama ty
W tańczących wokół
Ciemnych lustrach dni
Rozbłyska twój
Złoty śmiech
Przerwany wpół
Czuły gest
W pamięci składam wciąż
Pasjans z samych serc

Naprawdę jaka jesteś
Nie wie nikt
To prawda nie potrzebna
Wcale mi
Gdy nie po drodze
Będzie razem iść
Uniosę twój

Zapach snu

Rysunek ust
Barwę słów
Nie dokończony
Jasny portret twój
Uniosę go
Ocalę wszędzie Czy będziesz przy mnie
Czy nie będziesz
Talizman mój
Z zamyśleń nagłych twych
I rzęs
Obdarowany
Tobą miła
Gdy powiesz do mnie kiedyś
- Wybacz
Przez życie pójdę
Spoglądając wciąż wstecz

Jonasz Kofta.