Jacek Kaczmarski - Ballada o poranku pierwszomajowym

Ballada sprzed 50 lat. 

To była piąta rano dnia pierwszego maja.
Do domu jechałem tramwajem.
Prócz mnie dwóch było panów i jeden miał transparent,
A drugi ciemne okulary.
Jechała też kwiaciarka od kwiatów czerwona,
Których burzę trzymała w ramionach.
Ból głowy oraz karku nie zmieniał myśli nurtu –
Gdzie w święto dostanę jogurtu.

Gdzieś wsiadł zawiany facet i po minutach paru
Kląć zaczął Partię i Naród.
Że właśnie skończył pracę i wypił sobie trochę,
Bo iść mu kazali na pochód.
Dwadzieścia godzin! krzyczy – to mówią dla was mięta,
A przecież dziś wasze jest święto!
Wy klasy robotniczej jedność rozbijacie!
Wy, mówią, nam zawód sprawiacie!

Tu przerwał, chwilę drzemał, lecz było mu twardo,
Potem spojrzał na kwiaty z pogardą.
Ty, mówi, wstydu nie masz, zarabiasz na pochodzie!
I gówno cię reszta obchodzi!
A ty w okularach, ty też na pochód pchasz się!
Oj bo je stracisz w masie!
Nie będzie czym zasłaniać, jak ci je strącą z głowy,
Tych twoich gał judaszowych!

Ty z dyktą tam na kiju, jak taki żeś zgniewany –
Czego napis odwracasz do ściany?
Wsadź mordę se na patyk i górą nieś nad tłumy,
Żeby lepiej widzieli z trybuny!
Pan z transparentem nie patrząc już na niego
Powiada do motorniczego –
Po milicjanta skoczę, zatrzymaj się pan teraz
I temu drzwi nie otwieraj,

Drzwi za nim się zamknęły zapadła ciężka cisza.
Tylko ten uwięziony dyszał.
Czym ty mnie straszysz – udał, że wcale się nie boi –
No czemu ten tramwaj stoi?
Kwiaciarka przerażona, a facet w okularach
Coś w dali dojrzeć się stara.
No dobra idę sobie – słyszymy głos tamtego –
No otwórz (do motorniczego).

Pokrzyczał, ale widząc że ten mu nie otwiera –
Dam ja ci! – powiada – cholero!
Podnosi się i idzie i pięścią się zamierza –
I otwarte już drzwi jak należy.
Coś mruknął poszedł sobie i tamten wszedł po chwili.
W milczeniuśmy dalej ruszyli.
„Milicjant posterunku opuścić nie miał prawa
Dlatego ten bandzior nam nawiał”.

– Okazał pan postawę – pociesza go kwiaciarka –
– Szlachetność jest dużo warta! –
Rzekł okularnik z troską obywatelską krótko.
Inni gębę zamknęli na kłódkę.

Do domu przyjechałem, włączyłem telewizor,
Jogurtu w lodówce nie miałem,
Usiadłem w fotelu i nagle patrzę – idą!
I wszystkich w pochodzie widziałem!

Jacek Kaczmarski
1976

Anna Kamieńska - CO TO JEST MIŁOŚĆ

Tamara de Łempicka

Co to jest miłość nie pamiętasz
Już nie przypomni ci jej

Muzyka czysta i wino wieczora
Nawet wiosenny deszcz
Pod jednym parasolem
Łaska jest łaską więc może być zabrana

Czy to jest miłość wracać do początku
Do dwóch zwiniętych w sobie rąk

I jeszcze głębiej w sen w którym wiruje
Młodość obłędny snop pszenicy w tańcu

Ale to nie to

To wezbranie krwi

A miłość to gdy odejmą ci słuch
I wzrok i głos i wszelkie siły
A ty
Ty jeszcze idziesz chwaląc żniwo życia
I w środku samotności odnajdujesz
Tak tam w środku jeszcze coś jest
Czy to jest miłość.

 Anna Kamieńska. 

Anna Świrszczyńska

  

Miłość z plecakiem

 Dwa plecaki,

 dwie siwe głowy

  I drogi całego świata

  do wędrowania

 Anna Świrszczyńska  

 

Józef Baran - Modlitwa poety

po latach widzę

że czas to
zły czarodziej
zamieniający piękne dziewczyny
w staruszki o laskach

gwiazdy w ziarnka piasku
a motyle w szkaradne straszydła

rzuca na wszystko
co napotyka na drodze
klątwę przemijania

Boże użyczaj jak najdłużej
mocy dobrego czarodzieja
bym mógł
odczarować

choć na chwilę
ten świat
i przywracać
życiu zachwyt
a ropuchę przemieniać z powrotem
w piękną królewnę 

Józef Baran 

Bohdan Zadura

      

Bohdan Zadura  

Urodzony w 1945 roku. Poeta, prozaik, tłumacz i krytyk literacki. W 1969 roku ukończył filozofię na Uniwersytecie Warszawskim.  Otrzymał liczne nagrody literackie. Mieszka w Warszawie i Puławach.   

***

Miał kilka tygodni

kiedy urwał łeb hydrze

a ty

miała piętnaście lat

kiedy zdobyła dziewięć medali olimpijskich

a ty

miał siedemnaście lat

kiedy napisał swe najlepsze wiersze

a ty

miał trzydzieści trzy lata

kiedy zbawił ludzkość

a ty

miał trzydzieści pięć lat

kiedy został cesarzem Francuzów

a ty

skończyłaś

sto lat i przesypiasz

każdą godzinę z tych

które ci jeszcze zostały

*Bohdan Zadura

Emily Dickinson

 Jeśli zaleczę choć jedno serce,
nie będę żyła na próżno;

jeśli choć jednej pomogę rozterce,
jednej ranie ulgą posłużę,

Jeśli jednego małego ptaka
z powrotem do gniazda włożę
nie będę żyła na próżno;

Emily Dickinson

MOJA NIEDZIELNA KARTKA Z KALENRARZA.

 

Adam Zagajewski - Kołysanka

 

Nie zaśniesz dzisiaj. Tyle blasku w oknie.

Sztuczne ognie rosną nad miastem.
Nie zaśniesz, za dużo się zdarzyło.

Książki czuwają nad tobą, ustawione w rzędy.
Będziesz długo myślał o tym, co się stało
i czego nie było. Nie zaśniesz dzisiaj.

Zbuntują się twoje różowe powieki,
będziesz miał oczy czerwone, piekące,
i serce spuchnięte od wspomnień.

Nie zaśniesz. Otworzy się encyklopedia
i wyjdą z niej dawni poeci, starannie ubrani,
osłonięci przed chłodem. Otworzy się pamięć,
jak spadochron, w nagłym syku powietrza.

Otworzy się pamięć i nie zaśniesz wcale,
będziesz się kołysać między chmurami,
cel ruchomy i jasny w świetle fajerwerków.

Nie zaśniesz już nigdy, zbyt wiele ci
opowiedziano, za dużo się zdarzyło.
Przecież każda kropla krwi mogłaby
napisać swoją szkarłatną Iliadę.

Każdy świt mógłby się stać autorem
ciemnych wspomnień. Nie zaśniesz
pod grubą kołdrą dachów, strychów i kominów,
które rzucają w górę garść popiołu.

Białe noce płyną cicho po niebie
i wiosła szeleszczą, jedwabne pończochy.
Wyjdziesz do parku i gałęzie
będą cię przyjaźnie uderzały po ramionach,
bierzmując cię jeszcze raz, jakby nie były
pewne twojej wierności. Nie zaśniesz.

Będziesz biegł przez pusty park, staniesz się
cieniem i spotkasz inne cienie. Będziesz
myślał o kimś, kogo już nie ma i o kimś,
kto żyje tak bardzo, że to życie na brzegach
zamienia się w miłość. Coraz więcej światła
gromadzi się w pokoju. Nie zaśniesz dzisiaj.

Adam Zagajewski

Tadeusz Różewicz - Odnaleźć samego siebie

Odnaleźć samego siebie

ci młodzi ludzie
dziewczyny i chłopcy
mówią szybko niewyraźnie
mówią że szukają "siebie"
szukają miłości boga
zbierają się w wielkie stada
grupy grona gromady
sto tysięcy dwieście pięćset
milion Czy to nie błąd
czy rzeczywiście
można w tym tłumie
odnaleźć siebie
nadzieję miłość wiarę

czy "najpiękniej" unosi się do nieba
modlitwa miliona spoconych
ciał czy o to chodziło
Nauczycielowi

jeden skowronek
jedna nuta dotrze do Ukrytego
ale milion skowronków
to jest coś monstrualnego
opamiętajcie się młodzi przyjaciele

jesteście przerabiani

na masę
masę ludzką
masowego odbiorcę
jesteście przerabiani
na ciemną masę
na masę towarową

proszę was
nie bójcie się samotności
nie bójcie się ciszy
nie bójcie się "nudy"

pamiętajcie
że milczenie jest wymowne
że nienawiść krzyczy ryczy
ujada i wyje
miłość uśmiecha się milczy
czeka na was

Tadeusz Różewicz 

JEAN DE LA FONTAINE Przyjaciele

 

Długo przyjazń prawdziwą goniłem po świecie -
W Monomotapa znalazłem ją jeszcze,
Choć muszę wyznać w sekrecie,
Że i ten przykład w rzędzie bajek mieszczę.

Żyli w tym kraju dwaj obywatele
Jedna dusza w dwóch ciałach; tacy przyjaciele,
Że im podobnych w całym bożym świecie
Z latarnią nie wynajdziecie.

Nie pomnę, jak zwali; więc ochrzczę tymczasem
Jednego z nich Damonem, drugiego Pityasem,
Bo te imiona, jak wiecie, u Greków,
W dziejach przyjazni słynęły od wieków.

Pewnego razu o północnej porze
Pityas opuszcza swe łoże
I drżący, wybladły z trwogi,
W Damona pospiesza progi,

Rozbudza służbę. Ockniony łoskotem,
Powstał przyjaciel, wziął kiesę ze złotem,
Miecz ostry przypiął do boku.
I rzecze: "Powiedz, najmilszy Pityasie,
Z jakiej przyczyny w tak niezwykłym czasie
Mojemu zjawiasz się oku?

Skąd twoja bladość i trwoga?
Możeś w potrzebie? - przynoszę ci złoto
Może obelgę chcesz obmyć w krwi wroga? -
Mam oręż, choćmy." - "Dzięki ci Damonie,
Odparł przyjaciel, wiem ja, że z ochotą
Stanąłbyś w mojej obronie,
Lecz nie dlatego w nocy cię nachodzę.

Ledwie zasnąłem, aż oto
Zjawiłeś mi się z twarzą smutną i zbolałą;
Więc jak najrychlej przybiegłem tu w trwodze,
Czyli się tobie nic złego nie stało."

Który z nich bardziej kochał? Trudne to pytanie
Dla Europy na zawsze zagadką zostanie. 

Jean de_la_Fontaine/

Agnieszka Osiecka - Przyjaciele moi i moje przyjaciółki!

Przyjaciele moi i moje przyjaciółki!

Nie odkładajcie na później

ani piosenek,
ani egzaminów,
ani dentysty,
a przede wszystkim nie odkładajcie
na później miłości.

Nie mówcie jej "przyjdź jutro,

przyjdź pojutrze,
dziś nie mam dla ciebie czasu"

Bo może się zdarzyć, że otworzysz drzwi,
a tam stoi staruszka i mówi:
" Przepraszam, musiałam pomylić adres..."
I pstryk iskierka zgaśnie..

.
Agnieszka Osiecka

Konstanty Ildefons Gałczyński - Dziecko żydowskie

Nawiazując do postu z ubiegłego dnia:

Dziecko żydowskie

Widziałem taki balkon, w kwietniu, w słońcu,

w takim słońcu, że aż się oczy mrużą;

gdy wiatry z pól zbyt pełne woni są;

gdy ptaków i kwiatów jest tak dużo.

Na tym balkonie, kiedy nań blask naszedł

i wszystkie wonie jak miotłą przepłoszył,

jeden posępny cień został jednakże

i miał zielone oczy.

Była to dziewuszka, której dzieje

opisać można by w niejednym tomie.

Jej teraz dobrze jest. Lecz jeszcze się nie śmieje.

I często krzyczy nocą od złych wspomnień.

Żydowskie dziecko. Kwiat, co rósł w sekrecie.

Świerszczyk ukryty w szparze. A rodzice

i stara babka, wszystko padło w getcie,

oświetlone ogniem i księżycem.

Dzisiaj jest dobrze, prawda, moje dziecko?

Kwiaty znów pachną. Gwiazdy znów migocą.

Ale ja także znam kolczasty drut i noc niemiecką

i czasem też krzyczę nocą.

Znałam i pamiętam takie żydowskie dziecko, do którego powinien być skierowany ten wiersz. 

Bylam wtedy też jeszcze 5 - 6 letnim dzieckiem.... 

Lata czterdzieste. Żydzi już za murami,  zamknięci w getcie.  

Nigdy nie zapomnę chodzacej prawie codziennie po domach dziewczynki w wieku ok. 9 -10 lat.... Miała na imię Lodzia.

... Drzwi każdego mieszkania były zawsze dla Lodzi otwarte.   Babcia dawała jej obiad.....i zaopatrywala w zapas jedzenia na póżniej.

Lodzia dzieliła się nim pewnie z rodziną w getcie. 

Po pewnym czasie przestała przychodzić . może zbyt niebezpieczne stalo się przedostawanie na drugą strone getta, a może przygarnęła ją jakaś polska rodzinar. 

. 

Nie wiem jakie były jej dalsze losy.....  pozostaje tylko pytanie Gałczyńskiego  -  " "Dzisiaj jest dobrze, prawda, moje dziecko? "

Oby..... 

Dwa dni temu Warszawa obchodziła 83. rocznicę wybuchu Powstania w Getcie Warszawskim..

 

Co roku w rocznicę powstania w getcie warszawskim  nie potrafię pozostać w tym dniu, czy dniach obojętna.: Historia getta warszawskiego jest jednym z najsmutniejszych i najbardziej tragicznych rozdziałów w historii Warszawy, Polski i  świata. To miejsce, które stało się symbolem okrucieństwa i cierpienia zadawanych człowiekowi przez człowieka, jesli mozna  nazwać ludźmi  oprawców niemieckich. 

W getcie zamknięto ponad 400 tysięcy Żydów, którzy byli narażeni na głód, choroby, przemoc i śmierć.

9 kwietnia 1943 roku dwa tysiące Niemców wkroczyło do getta, by je ostatecznie zlikwidować. Przeciwstawilo się im kilkuset mlodych ludzi pod dowództwem Mordechaja Anielewicza...  słabo uzbrojeni, wycieńczeni, wiedzieli, że nie mają szans, ale woleli zginąć z godnością w walce.  

8 maja Anielewicz i kilkudziesięciu powstańców zostało otoczonych i popełniło samobójstwo. 

Pozostali mieszkańcy getta, około 50 tysięcy cywilów, przez wiele tygodni ukrywali się w kryjówkach i bunkrach. Przez cztery tygodnie Niemcy równali getto z ziemią, paląc dom po domu. Schwytanych zabijali lub wywozili do obozów zagłady.  Nielicznym Żydom udało się wydostać kanałami z płonącego getta.

Fotografia z Raportu Stroopa. Oryginalny niemiecki podpis:
"Siłą wydobyci z bunkrów"

16 maja Niemcy na znak zwycięstwa wysadzili Wielką Synagogę przy ul. Tłomackiej. Getto warszawskie przestało istnieć. Na jego terenie w gruzach pozostali już tylko nieliczni ukrywający się Żydzi. Niewielu udało się przejść na drugą stronę muru. Ostatni opuścili "cmentarzysko getta" w styczniu 1944 roku.

Kultura, sztuka i poezja w getcie warszawskim 

Kultura, sztuka i poezja w getcie warszawskim funkcjonowały jako forma oporu duchowego, była próbą zachowania godności i człowieczeństwa w nieludzkich warunkach.

Jednym z najbardziej znanych lokali rozrywkowych w getcie warszawskim spełniających tą rolę i oferującą namiastkę normalnego życia w nieludzkich warunkach getta.była kawiarnia "SZTUKA"działająca przy ul. Leszno. 

W kawiarni "SZTUKA" występowali znani artyści /m.in Władysław Szpilman / piosenkarze i poeci

Większość z nich z getta wyjechała w podróż, z której nie było już powrotu.Tą podróż opisał Władysław Szlengel w wierszu 

"Mała stacja Treblinki"

Na szlaku Tłuszcz — Warszawa,
z dworca Warschau — Ost 
wyjeżdża się szynami
i jedzie się wprost…

I podróż trwa czasami
pięć godzin i trzy ćwierci,
a czasami trwa ta jazda
całe życie aż do śmierci… 

A stacja jest maleńka
i rosną trzy choinki,
i napis jest zwyczajny:
tu stacja Treblinki.

I nie ma nawet kasy
ani bagażowego,
za milion nie dostaniesz
biletu powrotnego…

Nie czeka nikt na stacji
i nikt nie macha chustką,
i cisza tylko wisi,
i wita głuchą pustką.

I milczy słup stacyjny,
i milczą trzy choinki,
i milczy czarny napis,
że… stacja Treblinki.

I tylko wisi z dawna
I podróż trwa czasami
pięć godzin i trzy ćwierci,
a czasami trwa ta jazda
całe życie aż do śmierci....

Słuchano w kawiarni wierszy poetki  HENRYKI WANDY ŁAZOWERTÓWNEJ

ur. 1909, autorki popularnego w getcie wiersza "Mały szmugler". 

Zginęła w Treblince w 1942 roku.)

Mały szmugler

Przez mury, przez dziury, przez warty

Przez druty, przez gruzy, przez płot

Zgłodniały, zuchwały, uparty

Przemykam, przebiegam jak kot.

W południe, po nocy, o świcie

W zawieję i skwar

Po stokroć narażam swe życie

Nadstawiam dziecinny swój kark.

Pod pachą zgrzebny worek

Na plecach zdarty łach

I młode zwinne nogi

A w sercu wieczny strach.

Lecz wszystko trzeba ścierpieć

I wszystko trzeba znieść

By państwo mogli jutro

Do syta chleba jeść.

Przez mury, przez dziury, przez cegły

Po nocy, o świcie i w dzień

Zuchwały, zgłodniały, przebiegły

Przesuwam się cicho jak cień.

A jeśli dłoń losu znienacka

Dosięgnie mnie kiedyś w tej grze,

To zwykła jest życia zasadzka,

Ty, mamo, nie czekaj już mnie.

Nie wrócę już do Ciebie,

Nie dotrze z dala głos

Uliczny pył pogrzebie

Stracony dziecka los.

I tylko jedną troską

Na wargach grymas skrzepł,

Kto tobie, moja mamo,

Przyniesie jutro chleb?

I jeszcze: 

zamieszczony kilkakrotnie w moim blogu,  więc zapewne znany czytelnikom wiersz napisany przez nieznanego żydowskiego chłopca w gettcie - 1942 r.

Od jutra..

Dziś po latach może być dla nas przesłaniem..... nie smućmy się i nie zamartwiajmy nieznaną przyszłością i nieznanym jutrem, może jutro zaświeci slońce...

Od jutra będę smutny, od jutra. 

Dzisiaj jednak będę szczęśliwy: 

Do czego służy smutek, do czego? 

Dlatego, że wieje nieprzychylny wiatr? 

Dlaczego mam się dzisiaj martwić o jutro? 

Może jutro będzie wszystko jasne… 

Może jutro zabłyśnie już słońce. 

I nie będzie żadnego powodu do smutku…. 

Od jutra będę smutny, od jutra. 

Ale dzisiaj, dzisiaj będę szczęśliwy 

i powiem do każdego smutnego dnia: 

Od jutra będę smutny….. 

MOJA NIEDZIELNA KARTKA Z KALENDARZA.

 

 

Leszek Wójcik - Cywilizacja

 

Zdzisław Beksiński

 Cywilizacja

Płazy pochodzą od ryb
gady pochodzą od płazów
ssaki pochodzą od gadów
człowiek i szczur

łamigłówka ziemskiego pokrewieństwa

Za milion lat niepewności
ktoś ustawi w muzeum
fajkę korkociąg lufę czołgu
zagadkowe szczątki ludzkości

  Leszek Wójcik